Avrupa’nın hanehalkı borç haritası, kıtanın kuzeyi ile güneyi arasındaki alışılmış ekonomik tabloyu tersine çevirdi. Güney Avrupa ülkeleri genellikle yüksek kamu borçlarıyla anılırken, hanehalklarının en fazla borçlandığı ülkelerin Kuzey ve Batı Avrupa’da bulunması dikkat çekti.
Eurostat’ın son verilerine göre, 2025 yılında Avrupa Birliği’nde hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 49,4 oldu. Euro Bölgesi’nde ise bu oran yüzde 50,7 olarak kaydedildi. Her iki oran da 2020 yılında yüzde 60’ın üzerindeydi. Bu nedenle son yıllarda hanehalkı borcunda genel bir düşüş eğilimi yaşandığı görüldü.
Hanehalkı borcu ne anlama geliyor?
Hanehalkı borcu; konut kredisi, kredi kartı, tüketici kredisi ve diğer borçların toplamını ifade ediyor.
Bu borcun GSYİH’ye oranı ise ülkedeki hanehalklarının ekonominin büyüklüğüne kıyasla ne kadar borçlu olduğunu gösteriyor. Örneğin yüzde 50’lik oran, toplam hanehalkı borcunun ülkenin bir yıllık ekonomik üretiminin yarısına denk geldiği anlamına geliyor.
Yüksek borç oranı tek başına kriz göstergesi değil. Ancak faizlerin yükselmesi veya gelirlerin düşmesi durumunda, borç ödemeleri artabileceği için hanehalklarının harcamaları azalabilir ve ekonomi bundan olumsuz etkilenebilir.
Avrupa’da kuzey-güney dengesi şaşırttı
Verilerin en dikkat çekici sonucu ise Avrupa’nın kuzey ve güney ülkeleri arasındaki fark oldu.
AB ülkeleri arasında hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranının yüzde 55’i aştığı 7 ülkenin tamamı Kuzey veya Batı Avrupa’da bulunuyor. Buna karşılık, geçmişte kamu borçları nedeniyle ekonomik krizlerle gündeme gelen Güney Avrupa ülkelerinde hanehalkı borcu daha düşük seviyelerde kalıyor.
Örneğin İtalya’da hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 35,9, Yunanistan’da yüzde 38 ve İspanya’da yüzde 42,9 seviyesinde bulunuyor. Bu tablo, Güney Avrupa’daki yüksek kamu borcunun aksine, bölgedeki hanehalklarının Kuzey Avrupa’daki ailelere kıyasla daha temkinli borçlandığını gösteriyor.
Avrupa’nın hanehalkı borcu en yüksek 10 ülkesi
1. Hollanda yüzde 93,5
2. Danimarka yüzde 84,1
3. İsveç yüzde 82,3
4. Finlandiya yüzde 62,9
5. Lüksemburg yüzde 60,5
6. Fransa yüzde 59,5
7. Belçika yüzde 56,4
8. Kıbrıs yüzde 54,2
9. Portekiz yüzde 53,9
10. Almanya yüzde 49
Bu ülkelerde hanehalkı borcu büyük ölçüde konut kredilerinden kaynaklanıyor. Özellikle Hollanda, Danimarka, İsveç ve Finlandiya’da ev sahibi olmak için yüksek miktarda kredi kullanılıyor. Bazı ülkelerde vergi avantajları ve gelişmiş mortgage sistemleri borçlanmayı teşvik ederken, değişken faizli kredilerin yaygın olduğu İsveç ve Portekiz gibi ülkelerde faiz artışları hanehalklarının borç yükünü daha da artırabiliyor.
Öte yandan Danimarka ve Hollanda gibi ülkelerde yüksek borç oranları, güçlü emeklilik birikimleri ve yüksek hanehalkı servetiyle kısmen dengeleniyor.
Avrupa’nın borç haritası ne söylüyor?
Veriler, Avrupa’da “zengin kuzey, borçsuz kuzey” şeklindeki geleneksel algının gerçeği tam olarak yansıtmadığını gösteriyor. Hanehalkı borcunun en yüksek olduğu ülkeler arasında Hollanda, Danimarka ve İsveç gibi ekonomik açıdan güçlü ülkeler bulunuyor.
Güney Avrupa’da ise kamu borcu yüksek olsa da hanehalklarının borçlanma oranları daha düşük kalıyor. Ancak değerlendirmelere göre borcun seviyesini tek başına değerlendirmek yeterli değil. Borçların hangi amaçla kullanıldığı, faiz oranları, hanehalklarının geliri ve sahip oldukları varlıklar da ülkelerin gerçek ekonomik riskini belirleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.
